|
 De Doelen in Rotterdam, 9 en 10 december, twee dagen DISH2009, het eerste internationale congres over digitalisering van erfgoed. Meer dan 600 deelnemers uit Nederland, België, andere Europese landen en zelfs uit Amerika.
Ik sprak met een Zweedse die bij het archief in Stockholm werkt en een Pools meisje, dat artistiek adviseur is van de directeur van het Poolse archief voor beeld en geluid. Sprekers uit de deelnemende landen, met veel praktijkervaringen, maar ook een aantal verhalen die een goed overzicht geven van de ontwikkelingen en de resultaten van onderzoeken.
Bijna 10 jaar is het geleden, dat ik mij bezig hield met de digitalisering van archieven en met nieuwe media, dus DISH2009 (DISH staat voor Digital Strategies for Heritage) was een goede gelegenheid om de ontwikkelingen te zien. Inspirerend ook. Bij mij gaat het altijd dan weer kriebelen om nieuwe dingen op de rails te zetten.
Waar ging het om?
 Waar ging het om? Voornamelijk over, in afnemend belang, musea, archieven en bibliotheken. Niet over gebouwen, niet over mobiel erfgoed, maar de gepresenteerde ontwikkelingen zijn voor een deel daar ook op toe te passen.
Veel van het papieren erfgoed (archieven vooral, maar ook museumcollecties) wordt in hoog tempo gedigitaliseerd en via internet beschikbaar gesteld. De gebruikers krijgen dan de mogelijkheid om er ook wat aan toe te voegen bijvoorbeeld sleutelwoorden aan de objecten. Internet wordt tweerichtingsverkeer, niet alleen halen, maar ook brengen. Verder is dit eigenlijk alleen techniek, dus op te lossen, met een paar leuke dingen:
- Een 3D scanner voor objecten (vazen) en een 3D TV van Philips;
- Een apparaat om non-destructief een boek te scannen: slaat zelf de pagina’s om en doet in een paar minuten een boek;
- Een A0 scanner die ook tweezijdig kan scannen voor bouwtekeningen en kranten;
- Het omzetten van beeld en geluid met als motto: nu iets doen aan dit chemisch afval van de toekomst.
Er is een project van de universiteit Groningen om handschrift van sleutelwoorden te voorzien. De computer ‘leert’ en kan zoeken, maar geschreven tekst blijft natuurlijk een probleem. Projecten om verbanden tussen verschillende collecties te leggen zodat zoeken makkelijker wordt.
Business model
 Blijft wat ik altijd het ‘filosofische’ probleem noemde (en hier heet dat het business model): ‘wie gebruikt wat, waar en hoe’ plus: wat kost het en wat levert het op.
Het kost geld en menskracht (ook geld veelal) en het levert nu nog alleen toegankelijkheid (met beperkingen) op.
Uitgebreid werd in veel sessies stilgestaan bij de relatie tussen het museum en het publiek. De musea zien in deze zap-cultuur hun bezoek teruglopen. Hoe krijg je mensen naar het museum; hoe komen ze naar je toe?
Op twee manieren wordt de nieuwe technologie ingezet:
Voor mensen, die niet het museum binnen komen is er uiteraard internet via interactieve websites, maar vooral via zogenaamde ‘social cummunities’ zoals Faceboek, Twitter, Flickr. De bedoeling in natuurlijk dat musea kunnen aantonen, dat ze een functie hebben en ze moeten voor de geldschieters goede bezoekersaantallen laten zien.
Als de bezoekers binnen zijn worden de nieuwe media ingezet om de kunstwerken begeleid te bekijken zoals uitleg via iPod of telefoon, voor jongeren in de vorm van games, met een intensievere beleving van de objecten in het museum.
Spagaat
Spagaat: wat is het nut om het museum open te houden als je alles digitaal kunt bekijken? (en dan gaan musea andere sociale activiteiten verzinnen om mensen binnen te halen: social communities willen elkaar ook wel eens live ontmoeten en waarom dan niet in het museum?).
Spagaat 2: als alles digitaal is, wat is dan je referentiekader: een digitale vaas op 3D tv is dat de maat van een parfumflesje, een melkkan of een Kretenzisch manshoge kruik? Imponeert een digitale Nachtwacht? Hoe voelt die originele akte?
Als ik er cynisch naar kijk?
Zonder internet ben je dus nergens meer. Erfgoed in depot en iedereen een beeldscherm.
Tijdens de presentaties zaten zeker 30 mensen continue te computeren, te twitteren enz. Maar tijdens de pauze sprak niemand met anderen dan de collega waar ze mee waren (en dat valt op als je in je eentje bent).
De mens is lui: even googelen en dan snel naar Wikipedia. Betrouwbaarheid van informatie wordt niet onderzocht en het mag ook geen moeite kosten.
Voorlopig kost het alleen maar geld, maar er moeten toch creatieve oplossingen zijn met veel vrijwilligers.
Vrijwilligersprojecten
De universiteit van Oxford had een bestand van duizenden zonnestelsels die geclassificeerd moesten worden. Ze wilden daar amateurs voor inschakelen en dachten 30% in 1 jaar gedaan te krijgen. In feite was 50% in 3 weken gedaan terwijl veel mensen nuttig commentaar hadden bijgevoegd zodat de informatie was uitgebreid.
Welke toepassingen zijn er voor ons mobiel erfgoed? Kunnen we de transponders gebruiken om voorbijgangers info over het schip op hun iPod te geven? Schepen scannen en op interet zetten danwel op 3D schermen laten zien?
Welke leden/lezers helpen met de invoer van de analoge gescheven informatie?
(Noot van de redactie: Alle presentaties die tijdens DISH 2009 zijn gegeven zijn terug te vinden op slideshare)
|
